Bài học kinh doanh từ hiệu ứng kiến lười

Bài học kinh doanh từ hiệu ứng kiến lười

Bài học kinh doanh từ hiệu ứng kiến lười

Hiệu ứng kiến lười là hiện tượng rất thường gặp trong doanh nghiệp. Hiệu ứng kiến lười là gì? Ý nghĩa thế nào trong hoạt động quản trị nhân sự tại doanh nghiệp? Mời bạn theo dõi nội dung bài viết sau.

Hiệu ứng kiến lười là gì?

Không phải lúc nào chăm chỉ cũng giúp bạn thành người chiến thắng…

Theo nghiên cứu mà đại học Georgia Tech công bố trên báo Science, trong quá trình xây tổ, chỉ khoảng 30% số kiến thợ là thực sự làm việc chăm chỉ, chúng có thể hoàn tất 70% lượng công việc trong khi số kiến còn lại chỉ hoàn thành 30%, và 20% trong số đó thậm chí còn chẳng làm gì.

Tuy nhiên, khi những kiến chăm chỉ ra ngoài thì những con kiến lười biếng lại bắt đầu làm việc nghiêm túc. Theo các nhà nghiên cứu, những con kiến này “đứng chơi” không phải do tính cách mà là một “nhiệm vụ”.

Khi đào đường đi đến cuối tổ, rất nhiều kiến cùng xuất hiện sẽ gây ra tình trạng kẹt cứng, khiến công việc chậm lại, các nhà khoa học nhận thấy lúc này một số kiến sẽ bò ra và không làm việc nữa, nhờ đó giúp giải phóng đường đi. Cũng giống như khi có quá nhiều đầu bếp trong bếp, việc nấu ăn không thể diễn ra trôi chảy.

Để kiểm nghiệm, các nhà nghiên cứu đã mô phỏng quá trình này bằng máy tính và xác nhận những chú kiến bỏ việc sẽ giúp công việc đào tổ diễn ra nhanh chóng hơn.

Do đó, Daniel Goldman, nhà vật lý học tại Georgia Tech đã đưa ra kết luận:

“Hành vi của lũ kiến gần như là cách tốt nhất để làm việc. Bạn cần phân biệt giữa lười biếng và dừng việc đúng lúc”.

Một nghiên cứu tương tự như vậy được các nhà sinh vật học Trường Đại Học Hokkaido Nhật Bản tiến hành khi quan sát các hoạt động kiếm ăn của một nhóm gồm 30 con kiến đen. Kết quả phát hiện ra rằng đa số các chú kiến rất cần mẫn với các công việc tìm kiếm và mang thức ăn về tổ. Còn số ít trong chúng ngược lại suốt ngày chẳng làm gì, chỉ nhìn ngó xung quanh. Họ đặt tên cho chúng là các “chú kiến lười”.

Điều thú vị là khi các nhà sinh vật học ghi kí hiệu để tiện việc theo dõi lên mình các “chú kiến lười” này và sau đó triệt bỏ nguồn thức ăn cũ của chúng. Các chú kiến thường ngày siêng năng bỗng trở nên ngơ ngác chẳng biết làm gì, còn các “chú kiến lười” lại xuất đầu lộ diện dẫn đoàn của chúng đến những địa điểm mới có thức ăn mà trước đó chúng đã sớm phát hiện ra.

Thì ra các “chú kiến lười” này đã dùng phần lớn thời gian của mình vào việc trinh sát và nghiên cứu. Chúng có khả năng quan sát được điểm yếu của bầy đồng thời đảm bảo việc tìm ra các nguồn thức ăn mới cho cả bầy không bị gián đoạn.

Đây chính là cái gọi là “Hiệu ứng kiến lười” – lười việc chân tay, thích sự động não, một ví dụ điển hình cho việc làm ít sẽ mang lại lợi ích nhiều, nhắm tới sự giàu có, thịnh vượng lâu dài chứ không phải tạm thời.

Khoảng cách lớn nhất giữa mọi người không phải mức độ nỗ lực mà là chiều sâu của suy nghĩ. Nếu không có tư duy chuyên sâu, mọi sự siêng năng đều vô ích.

Không tư duy, suy nghĩ kĩ càng, tất cả sự chăm chỉ cần cù đều không có tác dụng

Ví dụ về hiệu ứng kiến lười trong doanh nghiệp

Bài học kinh doanh từ hiệu ứng kiến lười

Năm tốt nghiệp, anh A và anh B cùng nhau thực tập trong một công ty. Vì muốn để lại ấn tượng tốt cho ông chủ, mỗi ngày A đều là người tới công ty đầu tiên, người cuối cùng rời khỏi công ty.

Trong thời gian thực tập, gần như ngày nào anh A cũng tăng ca tới 12 giờ. Còn anh B ngày nào cũng chỉ làm việc có một chút, nhìn có vẻ cực kỳ nhàn rỗi.

Hai tháng sau, công ty tiến hành đánh giá, anh A cứ nghĩ mình được nhận chắc rồi. Kết quả, anh ấy không hề được nhận, còn anh B lại thành công được giữ ở lại công ty.

Anh A rất giận, anh đăng một dòng trạng thái lên trên mạng xã hội: “Sự cố gắng chăm chỉ suốt 60 ngày chẳng qua chỉ là một câu chuyện đùa!”

Sau khi lãnh đạo bộ phận ở công ty đó nhìn thấy liền gửi cho anh hai bản báo cáo nghiệp vụ, một bản là của A, bản còn lại là của B.

Báo cáo của A chi chít hàng nghìn chữ nhưng nội dung lại rất chung chung. Còn báo cáo của B mặc dù chỉ có mấy một hai nghìn chữ nhưng lại vô cùng có logic, rõ ràng, luận điểm hiện rất rõ, khiến người ta hiểu ngay khi nhìn vào.

Điều quan trọng nhất là, ở mục phân tích chiến lược, A chỉ viết bừa vào một câu. Còn B lại rất chú tâm vào phần đó, chỉ ra ưu thế và cơ hội, nguy hiểm tiềm ẩn của công ty trên thị trường.

Thì ra, khi A bận rộn với mấy việc vặt vãnh thì B đã nghiên cứu triệt để những vấn đề chiến lược, chính sách của công ty. Nhìn bề ngoài A có vẻ rất chăm chỉ, nhưng thật ra não lại đang lười vận động.

Khoảng cách lớn nhất giữa mọi người không phải mức độ nỗ lực mà là chiều sâu của suy nghĩ. Nếu không có tư duy chuyên sâu, mọi sự siêng năng đều vô ích.

Một ví dụ khác về các “chú kiến lười”

Bài học kinh doanh từ hiệu ứng kiến lười

Chery – hãng xe hơi mới xuất hiện trên thị trường Trung Quốc mấy năm gần đây, lấy việc nghiên cứu độc lập làm năng lực cốt lõi để cạnh tranh với các hãng xe hơi khác. Ban đầu đội ngũ nghiên cứu của Chery chủ yếu là các “chú kiến lười” bị các hãng khác sa thải.

Khi đó, một số hãng xe hơi tập trung vào việc gia công lắp đặt nhằm thu lợi nhuận trước mắt cho nên các “chú kiến lười” có vẻ không thích làm việc chân tay của họ bị cho nghỉ việc.

Tuy nhiên thị trường lần nữa chứng minh hiệu quả của các chú kiến lười rằng nếu một công ty muốn phát triển lâu dài thì cần phải xem trọng và bồi dưỡng các “chú kiến lười”. Hãng xe Chery hiện có trên 200 nhân viên nghiên cứu phát triển.

Hầu hết các công ty đều tập trung đầu tư vào những việc dễ thấy trước kết quả mà quên việc nên nuôi dưỡng vài “chú kiến lười”. Thường các “chú kiến lười” này rất giỏi về khả năng phát triển công ty, nắm bắt chính sách và pháp luật nhà nước và nắm bắt đại cục.

Những “chú kiến lười” này ngày thường có vẻ ít tác dụng, đến lúc quan trọng họ mới thể hiện được vai trò quan trọng của mình. Người xưa có nói “một người biết lo bằng một kho người biết làm” chính là muốn nhấn mạnh tầm quan trọng của những “chú kiến lười” này.

Xác định những “chú kiến lười” trong một công ty

Việc tuyển dụng và dùng người tài cần phải xác định rõ đặc điểm và loại hình nhân tài cho một vị trí công việc xác định rồi sau đó mới có thể dùng họ một cách hợp lý nhằm giúp họ thi thố tài năng để họ phát triển bản thân đồng thời đóng góp cho sự phát triển của công ty.

Vậy trong một xí nghiệp, nhân viên nào là các “chú kiến lười”?

Theo Lepak và Snell, nhân viên trong một công ty có thể phân thành bốn loại bao gồm:

  • các nhân viên cốt lõi
  • nhân viên độc đáo
  • nhân viên bình thường
  • nhân viên hỗ trợ.

Theo họ, nhân viên cốt lõi là nhân viên thiên về việc động não để tạo ra giá trị cho công ty hơn là làm việc chân tay. Các nhân viên cốt lõi này có đặc điểm giống như các “chú kiến lười”. Mà trong bốn loại nhân viên này thì nhân viên cốt lõi chính là các nhân tố quan trọng tạo ra năng lực cốt lõi cho công ty. Vậy theo Lepak và Snell thì các nhân viên cốt lõi trong một công ty chính là các “chú kiến lười”.

Ví dụ hiệu ứng kiến lười trong công việc

Tại một thị trấn nhỏ ở California, có một chàng trai trẻ rất thích viết.

Anh ấy không ngừng làm việc chăm chỉ mỗi ngày và khao khát trở thành một tiểu thuyết gia xuất sắc. Nhưng tiểu thuyết mà anh ấy viết ra đều không bán chạy, không ai quan tâm. Anh ấy rất buồn phiền nên đã đi hỏi thầy của mình, mong thầy cho biết nguyên do.

Thầy đã hỏi anh ấy: “Mỗi sáng sớm con đã làm những gì?”

Anh ấy không hiểu lắm: “Con viết tiểu thuyết.”

Thầy lại hỏi: “Thế còn buổi trưa?”

Anh trả lời: “Con cũng đang viết tiểu thuyết”.

Thầy tiếp tục hỏi: “Còn buổi chiều?”

Nghe tới đây, người thanh niên không còn kiên nhẫn nữa: “Mỗi ngày, ngoại trừ ăn cơm và ngủ nghỉ ra, thời gian còn lại con đều viết tiểu thuyết.”

“Vậy khi nào thì con suy nghĩ?”

Nhìn người thanh niên không biết vấn đề của mình là gì, thầy kiên nhẫn nói: “Cái mà con gọi là siêng năng chẳng qua là những lịch trình bận rộn lặp đi lặp lại và vô tận. Không có gì khó cả. Chỉ cần có đủ điều kiện thì hầu hết mọi người đều có thể làm được.

Cái khó là suy nghĩ, không suy nghĩ thì cuốn tiểu thuyết của con sẽ không có linh hồn; không suy nghĩ thì sự siêng năng của con sẽ trở nên vô nghĩa”.

Việc chăm chỉ cần cù là phương pháp sáng tạo, thế nhưng không suy nghĩ tổng kết lại thì sao có thể nâng cao trình độ được?

MacArthur từng nói: “Đối với bất kỳ tổ chức nào, một khoảng thời gian rảnh nhất định rất quan trọng. Đó không phải là sự lãng phí tài nguyên mà là để hệ thống vận hành hiệu quả hơn”.

Tương tự, đối với cá nhân, chúng ta cũng cần để ra một khoảng thời gian rảnh rỗi nhất định cho bản thân để suy nghĩ về việc sạc pin và cải thiện bản thân.

Trong một nhóm, lúc nào cũng có hai người lãnh đạo, một người nhàn rỗi, là bởi vì anh ấy phụ trách việc suy nghĩ, phụ trách quyết định hướng đi tốt hơn cho nhóm.

Chiều sâu trong suy nghĩ của một người quyết định tầm cao của cuộc đời người đó.

Nhà tư tưởng người Pháp Pascal đã viết trong The Caprice: “Con người chỉ là một cây sậy, một thứ mỏng manh nhất trong tự nhiên, nhưng lại là một cây sậy có thể suy nghĩ”.

Con người ta, chỉ khi dành chỗ cho những suy nghĩ trong cuộc sống bận rộn, họ mới có thể lắng nghe tiếng nói từ sâu trong tâm hồn và tìm ra con đường giá trị nhất trong cuộc đời.

Hãy là “chú kiến lười” siêng năng suy nghĩ! Chọn sách để đọc, chọn bạn để chơi và chọn việc để làm.

Bài học rút ra từ hiệu ứng kiến lười

Bài học kinh doanh từ hiệu ứng kiến lười

Tựu chung lại, trong bầy kiến thì những “chú kiến lười” càng có vai trò quan trọng hơn khi là người chú ý quan sát, nghiên cứu, phân tích và liên tục nắm bắt những hướng đi mới. Giống như trong một doanh nghiệp, nhân viên cốt lõi là nhân viên thiên về việc động não để tạo ra giá trị cho công ty hơn là làm việc chân tay.

Các nhân viên cốt lõi này có đặc điểm giống như các “chú kiến lười”. Đồng thời, “hiệu ứng kiến lười” cũng cho ta thấy rằng trong một tổ chức cần phải được phân công công việc hợp lý, người nào việc nấy.

Dựa vào những yêu cầu khác nhau cho những vị trí khác nhau mà tuyển người phù hợp, tạo cho họ những điều kiện làm việc khác nhau chứ không nên gò ép bộ phận sáng tạo làm việc như bộ phận chân tay. Như thế mới có thể nâng cao năng lực giá trị cho từng cá nhân cũng như năng lực cạnh tranh cho cả tổ chức.

Qua cách hoạt động của loài kiến, chúng ta có thể nhận ra rằng, chăm chỉ chân tay là điều rất quan trọng nhưng chăm chỉ động não lại càng đóng vai trò cải thiện tư duy và đem đến những sức mạnh, những giá trị to lớn hơn.

Chỉ biết làm mà không biết nghĩ, người ta gọi đó là hữu dụng vô mưu. Thay vì không ngừng lặp đi lặp lại một cách thức, đi trên một con đường đến mòn cả gót chân, chúng ta phải biết cân bằng giữa trí tuệ và hành động để không ngừng tìm tòi, phát triển những hướng đi mới, khai thác những giá trị mới.

Khoảng cách lớn nhất giữa mọi người không phải mức độ nỗ lực mà là chiều sâu của suy nghĩ. Nếu không có tư duy chuyên sâu, mọi sự siêng năng đều vô ích.

Hiệu ứng kiến lươì: không tư duy, suy nghĩ kĩ càng, tất cả sự chăm chỉ cần cù đều không có tác dụng.

Chúng ta không chỉ cần làm ra kết quả, mà còn phải không ngừng phán đoán và phát triển để tạo ra những con cách thức ngắn gọn hơn, dễ dàng hơn và đạt được kết quả tối ưu hơn. Phải nâng mức hiệu suất lên cao nhất, sự chăm chỉ và nỗ lực của chúng ta mới có thể đem tới những thành tựu lớn nhất, đủ sức để xây dựng tương lai và phát triển bản thân sau này.

Có lẽ không phải trùng hợp mà số kiến lười chỉ chiếm 20% so với cả đàn, những người giàu có, thành công nhất cũng chỉ ở vào khoảng 20% so với cả thế giới mà thôi.

Hiệu ứng kiến lười cho ta thấy rằng trong một tổ chức cần phải được phân công công việc hợp lý. Người nào việc nấy. Cũng ám chỉ rằng cần căn cứ vào những yêu cầu của một vị trí mà tuyển người phù hợp. Như thế mới có thể nâng cao năng lực cạnh tranh cho tổ chức

>